Παραπληροφόρηση: Το αστρονομικό ποσό που κοστίζει κάθε χρόνο στην παγκόσμια οικονομία

Υπάρχει σαφής ορισμός της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο; Είναι σίγουρα οι πλασματικές κριτικές προϊόντων που κατακλύζουν τους ιστότοπους ηλεκτρονικού εμπορίου για να παραπλανήσουν τους καταναλωτές. Οι πλαστές πληροφορίες που επηρεάζουν τις τιμές των μετοχών και εκτροχιάζουν συχνά τις συναλλαγές στα χρηματιστήρια. Οι κάθε είδους απάτες που αφορούν διαφημίσεις για αμφίβολης προέλευσης φαρμακευτικά σκευάσματα ή θεραπείες με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των δυνητικών αγοραστών. Η διασπορά ψευδών ειδήσεων και deepfake videos που μπορούν να κινητοποιήσουν μεγάλες ομάδες πληθυσμών ικανές να αποσταθεροποιήσουν κυβερνήσεις. Η παραπληροφόρηση μπορεί να φθάσει να ανατρέψει και την εκλογική διαδικασία μιας χώρας, όπως συνέβη στα τέλη του ’24 στην Ρουμανία όταν ακυρώθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών μετά από βάσιμες υποψίες ρωσικής παρέμβασης για τον έλεγχο του αποτελέσματος.

417 δισ. ετησίως ή το 15% του ΑΕΠ της Γαλλίας

Για πρώτη φορά, μια μελέτη επιχειρεί να υπολογίσει το κόστος της μεγαλύτερης «ψηφιακής πληγής» του 21ου αιώνα στην παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με την έκθεση που συνέταξε η κορυφαία γαλλική τεχνολογική εταιρεία συμβουλευτικής, ψηφιακών υπηρεσιών και ανάπτυξης software Sopra Steria σε συνεργασία με την εταιρεία κυβερνοασφάλειας OpSci.ai, το ετήσιο κόστος στην παγκόσμια οικονομία είναι περίπου 417 δισ. $, ανάλογο με το 15% του ΑΕΠ της Γαλλίας.

Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ήταν η μετα-ανάλυση των πλέον αξιόπιστων εκθέσεων του ΟΟΣΑ, του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, του Πανεπιστημίου της Βαλτιμόρης κ.α που προηγουμένως είχαν μελετήσει τις επιμέρους πλευρές της ψηφιακής χειραγώγησης που αποσκοπεί στον επηρεασμό της κοινής γνώμης και συμπεριφοράς. Η έκθεση- που ανέλυσε χωριστά το κόστος σε κάθε τομέα ενδιαφέροντος (οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό) με σκοπό να καταλήξει σε όσο το δυνατόν πιο ακριβές αποτέλεσμα- αφορά μόνο το έτος 2024. Ο «λογαριασμός» αναμένεται να είναι αυξημένος το 2026 με δεδομένη την πολλαπλασιαστική επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης που διευκολύνει περαιτέρω την παραγωγή παραπλανητικού ψηφιακού περιεχομένου.

«Ποιος επιλέγει αυτό που βλέπεις; Σίγουρα όχι εσύ»

Στα τέλη του Ιανουαρίου, το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών είχε προκαλέσει αίσθηση με την καμπάνια του για την παραπληροφόρηση. Δύο σύντομα βίντεο που ανέβηκαν στα επίσημα μέσα κοινωνικής δικτύωσης του υπουργείου (Instagram, Tik Tok, X, Facebook) έδειχναν μια νέα γυναίκα να κοιτά ανήσυχη την οθόνη του τηλεφώνου της με υπόκρουση υποβλητικής μουσικής. Το μήνυμα: «Ποιος επιλέγει αυτό που βλέπεις; Νομίζεις πως είσαι εσύ αλλά δεν είναι έτσι, είναι οι πλατφόρμες και ο αλγόριθμός τους». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές «σκοπός είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για τους κινδύνους από το προτεινόμενο περιεχόμενο των αλγορίθμων. Η καμπάνια επιδιώκει να υπενθυμίσει πως ο πολίτης πρέπει να έχει τον έλεγχο της ψηφιακής περιήγησης». Αποδέκτης της κυβερνητικής εκστρατείας είναι εκτός από τη νεολαία και οι πολίτες της τρίτης ηλικίας που είναι αποδεδειγμένα ευάλωτοι στόχοι της παραπληροφόρησης.

Η στρατηγική της αποσταθεροποίησης

Στο δεύτερο βίντεο του γαλλικού ΥΠΕΞ, δύο γυναίκες ακούνε ανήσυχες μια είδηση περί «πραξικοπήματος στη Γαλλία». Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα βίντεο Τεχνητής Νοημοσύνης που δημιουργήθηκε πρόσφατα στην Μπουρκίνα Φάσο και είχε περισσότερες από 13 εκατομμύρια θεάσεις. Η φωνή που ακούγεται στο βίντεο εξηγεί: «Τα έχετε ξαναδεί. Σοκαριστικές εικόνες, ανησυχητικοί τίτλοι, εκατομμύρια θεάσεις. Η παραπληροφόρηση στοχεύει πρώτα τους πιο ευάλωτους. Όλοι πρέπει να εμποδίσουμε την εξάπλωσή της. Η παραπληροφόρηση δεν είναι ιός, είναι στρατηγική αποσταθεροποίησης».

Εκτός από την γαλλική επικράτεια, η καμπάνια του υπουργείου προβάλλεται στους λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης πρεσβειών, μόνιμων αντιπροσωπειών και προξενείων σε Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία και Μεγάλη Βρετανία σε έξι γλώσσες.